متن درس دوم فارسی ششم | درک مطلب | حفظ شعر | دانش زبانی | نهاد و گزاره

کلاس اینترنتی ما – متن کتاب درسی و سوالات و درک مطلب و حفظ شعر درس دوم کتاب فارسی پایه ششم ابتدایی تحت عنوان پنجره های شناخت در زیر آورده شده است. امید است که از آن بهره گرفته و استفاده لازم را ببرید.

درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی پنجره های شناخت (متن درس)

درس دوم فارسی ششم

درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی (درک مطلب و واژه آموزی)

درک مطلب (صفحهٔ 16 کتاب درسی)

1- با توجه به متن درس، نظر گروه «ایمان،» چه بود؟
به نظر گروه ایمان، چهار کلمه‌ی خود، خلق، خلقت و خالق به ترتیب درستی آمده اند، زیرا با شناخت خود و شناخت خلق و خلقت، سرانجام به همه‌ی اینها ایمان می‌آوریم
2- نظر شما درباره‌ی آن چهار واژه چیست؟
به نظر من راه رسیدن خود (فرد) به خالق (خدا) توجه و احترام به خلق و خلقت به عنوان آفریده‌های خداست و بدون توجه به خلق و خلقت نمیتوان به خالق رسید.
3- نظر گروه اخلاق را با گروه تفکر مقایسه، و یک شباهت آنها را بیان کنید.
گروه تفکر گفت که نقطه‌ی آفرینش همه‌ی انسان‌ها مثل هم است و گروه اخلاق ریشه‌ی همه‌ی پدیده ها و اشا را در اخلاق نیکو و رفتار پسندیده می‌دانست؛ بنابراین می‌توانیم بگوییم اخلاق نیکو و رفتار پسندیده نقطه‌ی آغاز آفرینش همه‌ی انسان‌ها است.
4- شما نظر کدام گروه را می‌پسندید؟ دلیل آن را برای کلاس بازگو کنید.
من نظر گروه اخلاق را می‌پسندم؛ چون اخلاق نیکو و رفتار پسندیده می‌توند  حلقه‌ی اتصال خود، حلق، خلقت، و خالق باشد.

واژه آموزی (صفحهٔ 17 کتاب درسی)

به دوگروه از کلمات زیر، نگاه کنید:
      × علم = عالم، معلوم، معلّم، تعلیم، علوم
      ×  شهد = شاهد، مشهد، شهید، شهادت
همانگونه که می‌بینید، تمام واژه‌های ردیف اول در سه حرف (ع، ل، م) و همه‌ی کلمات ردیف دوم در سه حرف (ش، ه، د) مشترک هستند. به این دسته از کلمه‌ها، که از یک ریشه و خانواده هستند، هم‌خانواده می‌گوییم. شناخت این ویژگی به تشخیص شکل کلمات در املا به ما کمک می‌کند.

گوش کن و بگو (صفحهٔ 17 کتاب درسی)

به قصه‌ی «رفتار نیکان»، که برای شما پخش یا خوانده می‌شود، با دقت گوش دهید و بر اساس نمودار زیر، گفت‌وگو کنید؛ سپس به پرسش‌ها پاسخ دهید.

عنوان/ نام داستان رفتار نیکان
شخصیت ها پیامبر (ص)- مرد صحرانشین- پسر نوجوان
مکان یا فضای داستان شهر مدینه
زمان رخداد داستان گذشته و زمان پیامبر
پیام داستان خوش رویی و فروتنی- احترام ب پدر و مادر
نام کتابی که داستان از آن نقل شده مرام خوبان

پرسش ها

1- موضوع اصلی داستان چه بود؟ احترام ب پدر و مادر
2- چرا زبان مرد، بند آمده بود؟ از دیدن سیمای درخشان و پر ابهت پیامبر دچار هیجان شده بود.
3- پیامبر (ص) درباره‌ی رفتار با پدر و مادر چه سفارشی فرمودند؟
بر همه واجب است که احترام پدر و مادر خود را نگه دارند و با آنان با فروتنی رفتار کنند.
4- شعری که در داستان خوانده شد از کیست؟ سعدی
درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی (معنی واژه ها)

خلق : آفریده

درنگ : تامّل – مکث – صبر – توقف

فهم : دانستن – آگاه بودن

دریافت :در اینجا به معنای فهمید

دریافت خود را بازگو نمایید : آنچه را که متوجه شده اید، بیان کنید

دقایقی سپری شد : مدت زمانی گذشت

پسندیده : نیکو – برگزیده

پای بند باشیم : وفادار باشیم

دیدگاه : نظر

خلقت : آفرینش

پیشه : کار

لابد : ناچار – ناگزیر

خاطر خواه : در اینجا دلخواه

خودبینی : خودپسندی – غرور – عجب

نهراسیم : نترسیم

درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی ای مادر عزیز (بخوان و حفظ کن و معنی)

بخوان و حفظ کن(صفحهٔ 18 کتاب درسی)

  ای مادر عزیز که جانم فدای تو قربان مهربانی و لطف و صفای تو

ای مادر عزیز که جان من فدای تو شود، حاضرم برای مهربانی و لطف و صفای تو خودم را فدا کنم.

هرگز نشد محبت یاران و دوستان هم پایه محبت و مهر و وفای تو

هرگز مهر و محبت کسی قابل مقایسه با مهر و محبت تو نشد.

مهرت برون نمی رود از سینه ام که هست این خانه خانه‌ی تو و این دل سرای تو

محبت تو از دل من بیرون نمی‌رود. تو در دل من جای داری و این دل من خانه‌ی توست.

ای مادر عزیز که جان داده ای مرا سهل است اگر که جان دهم اکنون به پای تو

ای مادر عزیز که به من جان داده ای و مرا به دنیا آورده‌ای برای من آسان است جانم را همین حالا فدای تو کنم.

خشنودی تو مایه خشنودی من است زیرا بود رضای خدا در رضای تو

خوشحالی و رضایت تو باعث خوشحالی من است چون خدا هم وقتی تو از من راضی باشی از من راضی می‌شود.

گر بود اختیار جهانی به دست من می‌ریختم تمام جهان را به پای تو

اگر اختیار جهان در دست من بود همه‌ی جهان را به پای تو می‌ریختم ؛تقدیم به تو می‌کردم.

ابوالقاسم حالت


ابوالقاسم حالت

ابوالقاسم حالت شاعر، مترجم و محقق توانای معاصر در سال 1298 در تهران به دنیا آمد. ابوالقاسم حالت در زمینه موسیقی اصیل ایرانی نیز فعالیت داشت و سراینده نخستین سرود جمهوری اسلامی بود. وی پس از انقلاب اسلامی نیز علی‌رغم کهولت سن مدت زمانی نسبتاً طولانی با مجله گل آقا همکاری کرد. از ابوالقاسم حالت آثار ادبی و فرهنگی فراوانی در زمینه‌های طنز، شعر، ادبیات و ترجمه باقی مانده‌است. وی در سوم آبان سال ۱۳۷۱ بر اثر سکته قلبی درگذشت.


خوانش و فهم (صفحهٔ 19 کتاب درسی)

1- در مصراع « می‌ریختم تمام جهان را به پای تو،» «تو» به چه کسی اشاره دارد؟ مادر
2- بیت « مهرت برون نمی‌رود از سینه‌ام که هست این خانه، خانه‌ی تو و این دل، سرای تو» چگونه خوانده می‌شود؛ چرا؟
با لحن احساسی و عاطفی؛ چون این بیت احساسات شاعر را نسبت به مادر بیان می‌کند.
درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی (بخوان و بیندیش – هدهد)

درس دوم فارسی ششم

درک و دریافت صفحه ۲۳ فارسی ششم

۱- پیرزن در ‌کجا زندگی ‌می‌کرد؟
جواب: در باغی نزدیک شهر

2- تفاوت ‌های ‌کلاغ ‌و ‌هدهد ‌را ‌بیان کنید.
جواب: کلاغ پرنده‌ای زیبا و خوش آواز نیست؛ ولی هدهد زیبا و خوش آواز است. کلاغ در ادبیات نشانه‌ی بد خبری و شومی است؛ اما هدهد قاصد و خبر رسان خوبی هاست.

‌3- با‌ توجه ‌به متن درس،‌ پیرزن ‌چه ‌ویژگی‌هایی ‌داشت؟
جواب: مهربانی، زیرکی و با تجربگی.

‌4- به نظر ‌شما چرا بعضی ‌از ‌افراد،‌ زود به دام ‌می‌افتند؟
جواب: به دلیل آن که به زرنگی خود بسیار مغرور می‌شود یا طمع زیادی دارند.

۵- از ‌این ‌داستان چه ‌فهمیدید؟
جواب: غرور طمع زیاد باعث گرفتاری است؛ دیگر این ‌که برای کارهای اشتباهی که انجام می‌دهیم نباید قسمت و سرنوشت را مقصر بدانیم.

درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی (دستور زبان – نهاد و گزاره)

نهاد و گزاره

نهاد و گزاره چیست؟

هر جمله دو بخش دارد به نام ( نهاد و گزاره ).

نهاد یعنی کننده ی کار یا بهتر است بگوییم کسی (کسانی) یا چیزی ( چیز هایی) که کار را انجام می دهد؛ به بقیه جمله هم گزاره میگوییم.

حال چگونه میتوانیم نهاد را پیدا کینم؟

نهاد را با پرسیدن (چی کسی) و (چه چیزی) از فعل پیدا میکنیم.

مثال:

1. فصل تابستان فرا رسیده است.

چی چیزی فرا رسیده است؟( فصل تابستان).

(فصل تابستان) نهاد جمله است و (فرا رسیده است ) گزاره جمله است.

……………….

2. محمد برای دیدن دوستش به شیراز آمده است.

چه کسی آمده است؟ (محمد). (محمد) نهاد است و (برای دیدن دوستش به شیراز امده است) گزاره جمله است.

………………..

نکته1: نهاد ممکن است بیشتر از یک کلمه باشد.

مثال:

1.بچه های زرنگ کلاس پنجم مدرسه دکترحسابی امدند.

در جمله بالا (های زرنگ کلاس پنجم مدرسه دکتر حسابی) نهاد و (آمدند) گزاره است.

………………..

نکته2: در بعضی جمله ها نهاد پنهان است.

مثال:

1.علی را بیاور.

کامل این جمله این است: (محمد) علی را بیاور.

چه کسی علی را بیاورد؟ محمد. اما محمد در جمله نیست. پس نهاد غایب است.

……………………………………………………………………………

حرف اضافه چیست؟

حرف اضافه به کلمه ای گفته میشود که در جمله معنی دار هست ولی وقتی ان را از جمله بیرون می اوریم بی معنی میشود.

مثال:

1.محمد به خانه ی خود رسید.

کلمه (به) در داخل جمله معنی دارد ولی در بیرون جمله بدون معنی.

2. موش از گربه میترسد.

کلمه (از) در داخل جمله معنی دارد ولی در بیرون جمله بدون معنی.

………………………………………………………………………………

متمم چیست؟

کلمه ای که بعد از حرف اضافه میاید.

مثال:

1.محمد از ریاضی خوشش می اید.

حرف (از) حرف اضافه است و کلمه بعد از ان (ریاضی) متمم است.

البته حرف ربط کلمه ی بعد ان متمم نیست.

مثال:

محمد امد تا علی را ببیند.

حرف (تا) چون حرف ربط است کلمه بعدش متمم نیست .

درس دوم فارسی پایه ششم ابتدایی (سوالات)

سوالات درس دوم فارسی ششم ابتدایی

1) منظور از پنجره های شناخت در درس چیست؟

2) پنجره های شناخت ‘ ما را به شناخت چه چیزی رهنمون میشوند؟

3) با توجه با متن درس ما چگونه میتوانیم آفرینش الهی را بهتر به تماشا بنشینیم ؟

4) کلمات هم خانواده چه مشخصاتی دارند؟ با ذکر یک مثال آنها را توضیح دهید

5) وقتی می خواهیم چند کلمه را در گروه های جداگانه قرار دهیم (آنهارادسته بندی کنیم)

چه مواردی را باید رعایت کرده و مد نظر نظر قرار دهیم؟

6) با توجه به توضیحاتی که در بالا دادید کلمات زیر را دسته بندی کنید :

آیا می توانید بگویید به چند صورت می توانیم آنها را دسته بندی کنیم ؟

علم – کاغذ – فکر – صندلی – تعلیمات – میز – افکار – علمیه – پتو  بادکنک

7)  با توجه به حروف زیر کلمات معنا داری بنویسید که از 2 حرف بیشتر باشند

ی _ ف _ ش _ ر _ ت _ ک _ ع                     چند کلمه میتوانید بسازید؟

8) با کلمه های زیر جمله بسازید :

پنجره ها :……………………………………………………..

اخلاق :………………………………………………………..

9) جمله ی زیر را در 8 سطر ادامه بدهید و در متن خود از کلمه های زیر استفاده کنید :

 خدا  –  شناخت دقیق  – عقل و خرد  – انسانها  – آگاهی و شناخت 

از خواب که بیدار شدم چشمم به پنجره ی اتاق خوابم افتاد بی اختیار به یاد حرفهای معلم افتادم : …………………………

10 ) علامت های جمع در فارسی را نام ببرید

کلمات زیر را با کدام یک از علامتهای زیر میتوان جمع بست؟

آسمان ( ات _ ها _ ان )            سبزی ( ات _ ها _ ان )        زمستان ( ها _ ات _ ان ) 

شاگردان گل گلاب به سوالات من اکتفا نکنید و خودتون برید دنبال طرح سوال اونوقت می بینید که هم  لذت میبرید هم بهتر یاد میگیرید

خودارزیابی 

1-با توجه به متن درس، نظر گروه ایمان چه بود ؟

اعضای گروه ایمان بر این باور بودند که این چهار کلمه به ترتیب درستی به دنبال هم آمده اند. زیرا ما با شناخت خود و شناخت خلق و خلفت ، سرانجام به خالق همه این ها ایمان می آوریم.

2-گروه اخلاق بر چه چیزی تاکید کرده است ؟

گروه اخلاق ریشه ی همه پدیده ها و اشیا را در اخلاق نیکو رفتار پسندیده می دانست و بر این عقیده بودند که ما وقتی می توانیم خالق خود واین عالم را خوب بشناسیم که به رعایت اخلاق و آدب نیک پای بند باشیم.

حکایت 
3- منظور از اینکه (( محبت ها را روی سنگ و بدی هارا روی شن نوشت )) چیست ؟

اگر ما چیزی را بر روی سنگ بنویسیم تا سال های سال آن نوشته بر روی آن سنگ باقی خواهد ماند ولی اگر آن را روی شن بنویسیم با وزش اولین باد، شن ها به هم می ریزد و نوشته از بین می رود. در اینجا منظور این است که ما باید محبت های دیگران را مانند نوشته ای که بر روی سنگ نوشته می شود در دل و ذهن وخود حک کنیم و بدی های آن ها را مانند نوشته ای که روی شن نوشته می شود و زود از بین می رود زود از دل و ذهن خود پاک کنیم .

بخوان وبیندیش 
4- مرغ زیرک که می رمید از دام ……. با همه زیرکی به دام افتاد

پرنده ی زیرک و باهوش که همیشه خود را از دام ها دور نگاه می داشت این دفعه با تمام زیرکی و هوشیاری در دام افتاد .

ایستگاه اندیشه
5- چرا برخی دام می افتند؟

هرکسی که به زیرکی و خود مغرور شود در واقع خود را در دام غرور انداخته و از همین دام معمولا ضربه های بزرگتری می خورد .

معنی واژه ها 

خلق = آفریده /درنگ = تامّل – مکث / دریافت =دراینجا فهمید / پای بند باشیم = لازم بدانیم / خاطر خواه = در اینجا دلخواه / خودبینی= خودپسندی – غرور – عجب /نهراسیم = نترسیم / مشاجره = دعوا -درگیری/ آزرده = رنجیده / آبادی = روستا –ده / لغزید = سُر خورد / حک کرد= تراشید / همپایه = هماندازه – هم قدر / مِهر = محبت / سرا = خانه / سهل = آسان – راحت / رضا = خشنودی / زیرک = زرنگ / طمع = حرص /خاطر = یاد – فکر – اندیشه / می رمید = فرار می کرد / قسمت = در اینجا سرنوشت / غفلت = فراموشی – بی خبری – نا آگاهی .

بنویسیم

فعالیت های درس 

1- مخالف (متضاد) کلمات زير را بنويسيد.

ظاهر === باطن ………….پسندیده === ناپسند …………..تفاوت === تشابه 

…………….مفید === مضّر

2- متن زیر را با یکی از حروف زیر (از، به، در، با) کامل کنيد.

چلچله ی خوش آواز درآبی آرام بلند به پرواز در آمد . به ابر سلام کرد. ازکنار خورشید گذشت وبه او لبخند زد. با باد همنوا شد . به زمزمه ی آب گوش فرا داد وچهره ی زیبا ی خود را در آن مشاهده کرد . چلچله می دانست که چگونه از این همه زیبایی لذت ببرد .

3- کلماتی که باهم ارتباط دارند در یک گروه قرار دهید .

فکر ، افکار ، معلومات ، تعلیم ،تفکر ، معلمان ،متفکران ، تعلیمات

الف : فکر ، افکار ، تفکر ، متفکران
ب: معلومات ، تعلیم ، معلمان ، تعلیمات 

املا

1- پنج واژه ی مهم املایی از درس پیدا کنید و معنای آن را بنویسید.

این مورد بر عهده خود شما دانش آموزان می باشد.

2- از متن درس کلماتی را که یکی از شکل های (( ع ، ق )) دارند ، پیدا کنید و بنویسید .

ع———-> معلم ، عجله ، اعضا ، معنا ، عالم ، رعایت ، علم ، علمی ، عمل ، عالی ، عملکرد
ق———-> دقت ، خلق ، خلقت ، خالق ، دقایق ، نقطه ، اخلاق ، بقیه ، تقریبا ، نقش ، حقیقت ، دقیق 

3- در عبارات زیر غلط های املایی را پیدا کنید و شکل درست آن ها را بنویسید.

« ناگهان معلم از جای خود بر خواست و گفت : خیلی آلی بود ، تا اینجا بسیار جالب بود چون شما با تفکّر درباره ی چهار واژه به اندیشه های تازه ای دست یافته اید اما بگزارید که گروه « عمل » هم نظرات خودشان را بیان کنند ».

برخواست ———-> برخاست
آلی —————-> عالی
بگزارید ————> بگذارید 

نگارش 

1- با کلمه ها و ترکیب های زیر ، جمله بسازید.

خالق : خداوند خالق جهان است .
کبوتر : پرواز کبوتر ها در آسمان زیبا است .
هنگام سحر : هنگام سحر زمان خوبی برای دعا است .
پنجره : با باز شدن پنجره هوای تازه به درون اتاق آمد .

2- اگر می توانستید با کوه ها ، درختان و رود ها صحبت کنید، چه چیز هایی به آن ها می گفتید، گفت و گوی خود را با آن ها در چند سطر بنویسید .

در این روزگاری که درختان را ازبین می برند ، آب هارا آلوده می کنند و کوه ها را برای جاده سازی می تراشند از آن ها می پرسیدم که دوست داشتید در مقابل پیشرفت انسان ها زندگی و جاری بودن خود را از دست بدهید یا این که ترجیح می دادید طبیعت با نظم همیشگی خودش پیش برود. 

3- تصویر زیر ر ا در یک بند توصیف کنید .

درختی که سرسبزی اش به روح انسان جلا می دهد ، آسمان آبی و پاکی که فرصت زندگی و تنفس به پرندگان ، پروانه ها و سنجاقک ها می بخشد .صدای آبی که تما م خستگی را از جان به در می آورد .در این تصویر زندگی جاری و ساری است چون رود پر آب و پاک .

کار گاه نویسندگی

در به کار گیری کلمه ها هنگام نوشتن باید دقّت کنیم. به نمونه های زیر توجه کنید

صبح ، اورا دیدم .
بامداد ، اورا دیدم .
پگاه ، اورا دیدم .

1- به جای واژگان مشخص شده ، واژه های دیگری قرار دهید و جمله را باز نویسی کنید .

الف )هیچ چیر نمی تواند اثر محبت را ازبین ببرد .
هیچ چیز نمی تواند اثر مهربانی را از بین ببرد .
ب ) بپرسیم و از پرسیدن نهراسیم .
بپرسیم و از پرسیدن نترسیم .

2-اکنون ، در باره موضوعی که بیش تر از هرچیز دیگری درباره آن می اندیشید ، یک بند بنویسید

دانش آموز عزیز این فعالیت را باید با توجه به اندیشه خود ، توصیف کنید.

3- ضرب المثل (( از تو حرکت ، از خدا برکت )) را در یک بند توضیح دهید . 

برای رسیدن به اهداف و خواسته ها باید تلاش کرد . دعاکردن به درگاه خدا در حالی که کاری برای رسیدن به خواسته ها انجام نمی دهیم مفید نخواهد بود . خداوند به کسانی برای رسیده به خواسته هایشان کمک خواهد کرد ، در حالی که بر خدا توکل می کنند و خواسته های خودرا از درگاه خداوند می خواهند تلاش نیز می کنند . این ضرب المثل در واقع این مورد را بیان می کند .

4- هر چه را از محتوای درس های این فصل فهمیده اید، در یک بند بنویسید.

پاسخ به عهده ی خود دانش آموز می باشد.


فروشگاه اینترنتی گاروبیج

مقالات مرتبط

0 0 vote
ارزش و کیفیت مطلب
guest
0 دیدگاه ها
Inline Feedbacks
مشاهده تمام نظرات
0
دوست دارید عقاید خود را با دیگران به اشتراک بگذارید؟x
()
x