درس سوم فارسی ششم | متن درس |درک مطلب | حفظ شعر | دانش زبانی

کلاس اینترنتی ما – متن کتاب درسی و سوالات و درک مطلب و حفظ شعر درس سوم کتاب فارسی پایه ششم ابتدایی تحت عنوان هوشیاری در زیر آورده شده است. امید است که از آن بهره گرفته و استفاده لازم را ببرید.

درس سوم فارسی پایه ششم ابتدایی هوشیاری (متن درس)
درس سوم فارسی پایه ششم ابتدایی هوشیاری (درک مطلب و واژه آموزی)

درک مطلب (صفحهٔ ۲۹ کتاب درسی)

۱- با توجّه به متن درس، پادشاه چه ویژگی هایی داشت؟
در کار ها عجله میکرد و به عاقبت کار نمی‌اندیشید و هنگام عصبانیت  نمیتوانست خشم خود را کنترل کند؛ تکرو و خودرای بود و به گفته ها و رفتار دیگران توجه نمی کرد.
۲- به نظر شما چه شرایطی برای تصمیم گیری لازم است؟
۱- آرامش روحی و روانی، هنگام تصمیم گیری در فشار های جسمی، روحی و روانی نباشیم (هنگام خوشحالی یا ناراحتی تصمیم نگیریم).
۲- فرصت مناسب. در کار های مهم برای فکر کردن و تصمیم گیری فرصت مناسب داشته باشیم و زود و سریع تصمیم گیری نکنیم.
۳- مشورت با افراد مطمئن و دانا
۴- خوب فکر کردن
۵- بررسی نتایج حاصل از هر تصمیم
۳- باز از کجا می‌دانست که آب، زهرآلود است؟

وقتی که پرواز می‌کرد از بالا اژدهای مرده را در چشمه‌ی آب دیده بود.


دانش زبانی (صفحهٔ ۲۹ کتاب درسی)

در سال های گذشته آموختیم که کلمه ها در زبان فارسی، گاهی یک بخش (هجا) دارند.
– مانند گل، دل، رفت ، چید گاهی کلمه هایی داریم که چند بخش (هجا) دارند.
– رفتن- دل دار- گُل کار (۲ بخش)
– رفتنی  دل داری- گل کاری (۳ بخش)
خواندنِ کلمه ها و جمله های کوتاه و یک بخشی معمولاً مشکلی ندارد؛ امّا در چند بخشی ها، تشخیص شکل درست خواندن، دشوار است. به نمونه‌ی زیر توجّه کنید:
شاه، بازی داشت.
بازی

ورزش، مسابقه
یک باز، پرنده ای شکاری
درس سوم فارسی پایه ششم ابتدایی (معنی واژه ها)

پیوسته: همیشه
می پیمود: راه را طی می کرد
قصد: تصمیم، منظور، نیّت )
به قصدِ: به منظور( دامان: دامنه
کمند: طناب، بند، ریسمان
تَرک: جایی در پُشت زینِ اسب
باز: پرندهای شکاری با چنگالهایِ قوی و منقاری کوتاه و محکم

آزرده خاطر: رنجیده، دلتنگ، ناراحت
به یک پرواز: با یک بار پرواز کردن
فرود: پایین
بیدرنگ: تُند، فوری، بی توقّف
اتفاقاً: از قضا، ناگهان

مَجال: فرصت
مَلِک: پادشاه
مَنبع: سرچشمه، جای بیرون آمدن
تاخت: اسب را به حرکت درآورد
مخلوط: در هم آمیخته، آمیخته شده، درهم شده
در پیِ: به دنبال

سراسیمه: آشفته، با عجله، سرگردان
باد به گردِ اون می رسید: به کنایه بسیار تُند و سریع
حرکت می کرد.
عَرض: گفتن، بیان کردن ( به عرض رسانید: به پادشاه گفت.)

چیره: پیروز
آهِ سرد: آه و نالهای از سرِ ناامیدی و اندوه
زلال : شفاف
جام : ظرف آب
ترکش : خورجین، کیسه ای که به پشت می بستند
مالامال: پر، سرریز، سرپر
هلاک کرد: کشت
رکاب دار: خدمتکار، کسی که پیاده است و همراه سوار می رود
بی درنگ: بدون مکث، سریع، با عجله، فوری، بی توقف
پاکیزه: تمیز
مجال: فرصت
فرود آر: پایین بیاور
وی: او، ایشان
سراسیمه: با عجله و آشفته و نگران
به عرض رسانید: گفت
اشک از چشم بارید: گریه کرد
موجب: باعث
افسوس می خورم: ناراحت هستم
بی جان کردم: کشتم
سود: فایده

درس سوم فارسی پایه ششم ابتدایی سخن (بخوان و حفظ کن و معنی)

بخوان و حفظ کن (صفحهٔ ۳۰ کتاب درسی)

با اینکه سخن به لطف آب است کم گفتن هر سخن، صواب است

با اینکه سخن مانند آب لطیف است، درست آن است که هر سختی را کم بگویی.

آب  ارچه   همه   زلال   خیزد از  خوردن   پر،   ملال   خیزد

هر چند آب زلال و پاک است، ولی اگر زیادی نوشیده شود، انسان را دچار ناراحتی خواهد کرد

کم گوی و گزیده گوی،چون دُرِّ تا  ز اندک تو ،  جهان  شود  پر

همانطور که مروارید به دلیل کمی و اندک بودن بسیار ارزشمند است، تو نیز کم سخن بگوی تا سخنان تو نیز ارزشمند باشند و مردم آن را جمع آوری و حفظ کنند.

لاف  از سخن چو دُر توان زد آن  خشت  بود  که  پر توان  زد

به سخنانی ک مثل مروارید کمیاب و با ارزش هستند، می‌توان افتخار کرد. آن خشت است که می‌توان خیلی زیاد ساخت. سخن کوتاه و کم، مثل مروارید ارزشمند است و سخن زیاد مثل خشت فراوان و بی ارزش است.

یک دسته   گل   دِماغ    پرور از    خرمن   صد   گیاه  ،   بهتر

یک دسته گل خوشبو که به روح طراوات می‌دهد، از یک خرمن گیاه بی گل و بو بهتر است

نظامی گنجوی


حکیم نظامی گنجوی

«نظامی گنجوی» با نام کامل «جمال‌الدین ابومحمد الیاس بن یوسف بن زکی بن مؤید»، از شاعران و داستان‌سرایان معروف ادبیات فارسی است. نظامی سی سال از عمر خود را برای سرودن مجموعه اشعارش به نام «خمسه» یا «پنج گنج» صرف کرده است. این مجموعه شامل پنج مثنوی بزرگ است. «مخزن الاسرار»، «خسرو و شیرین»، «لیلی و مجنون»، «هفت پیکر» و «اسکندر نامه» پنج اثر بزرگ این مجموعه هستند.


معنی واژه های موجود در شعر

صواب: درست، شایسته

ثواب: پاداش

ارچه: اگر چه

زلال: صاف و گوارا

ملال: بیزاری، غم، اندوه

گُزیده: پسندیده، انتخاب شده، خلاصه

دُر: مروارید

لاف زدن: گفتار بیهوده گفتن، گزافه گویی، چرت و پرت گفتن

خشت: آجر خام، آجری که در کوره قرار نگرفته تا استحکام یابد

دِماغ پرور: خوش بو، معطر

خرمن، توده و مقدار انبوه و زیاد از هر چیز


خوانش و فهم (صفحهٔ ۳۱ کتاب درسی)

۱- منظور از بیت «کم گوی و گزیده گوی چون در            تا ز اندک تو جهان شود پر»چیست؟
مروارید به دلیل کم‌یابی، ارزشمند و گران بها شده است و همه به دنبال جمع کردن و نگهداری آن هستند، تو هم کمتر حرف بزن تا مردم صحبت های تو را مانند مروارید، ارزشمند بدانند و آن را جمع آوری و حفظ کنند.
۲- با توجّه به نشانه گذاری ها، بیت زیر را بخوانید. به نظر شما خواندن کدام یک صحیح است؟
با دلیل بیان کنید:
«لاف از سخن، چو در توان زد                آن خشت بود که، پر توان زد»
«لاف از سخن چو در، توان زد                آن خشت بود که پر، توان زد»
«چو در» که بعد از «سخن» آمده است، صفت است و «سخن» موصوف؛ میان موصوف و صفت «،» قرار نمی‌گیرد؛ پس بیت دوم درست است.

فروشگاه اینترنتی گاروبیج

مقالات مرتبط

پاسخ